Góry Złote

  • by

Góry Złote położone są w środkowej części Sudetów Wschodnich, stanowiąc zarazem obrzeże ziemi kłodzkiej, którym na znacznym odcinku przebiega polsko-czeska granica państwowa. Długość polskiej części granicznego grzbietu Gór Złotych, mierzona od Złotego Stoku na północy po masyw Smreka na południu, wynosi ok. 32 km. co sprawia, że Góry Złote są po Karkonoszach drugim co do długości pasmem górskim Sudetów. Natomiast długość Gór Złotych liczona od Przeł. Kłodzkiej po Smrek wynosi aż ok. 39 km.


  Od północy i północnego wschodu Góry Złote obcięte są stromą, ponad 150 metrową krawędzią morfologiczną biegnącą wzdłuż linii sudeckiego uskoku brzeżnego, który oddziela je od szerokiej bruzdy Pradoliny Nysy i leżących dalej na północ wyniosłości Przedgórza Sudeckiego. Na północnym-zachodzie poprzez płytkie siodło Prze?. Kłodzkiej (483 m) łącz? si? z Górami Bardzkimi. Bardziej skomplikowany przebieg ma granica zachodnia, którą wyznacza kręty bieg doliny Białej Lą­deckiej. Dolina ta oddziela Góry Złote od Gór Bialskich w części południowo-zachodniej i od pasma Krowiarek dalej ku zachodowi, gdzie stopniowo przechodzi w Kotlinę Kłodzką. Na połud­niowym-wschodzie, ju? na terenie Czech, Góry Złote łączą się z Jesenikami.
  Orograficznie Góry Złote można podzieli? na trzy nierówne części, w znacznym stopniu odzwierciedlające mozaikowę budową geologiczną i jej tektoniczne uwarunkowania. Część zachodnia, najniższa pomiędzy Przełęczą Kłodzką (483 m) na zachodzie i Przełęcz? Różaniec (583 m) na wschodzie zbudowana jest w przewadze z granitoidów kłodzko-złotostockich i ska? metamorficznych, stanowiących ich zewnętrzną okrywą. Dominuj? tu dwa wyraźnie wyodrębnione masywy typu górskich zworników: Ptasznik (719 m) i najwyższy w tej części Jawornik Wielki (827 m). Z obu tych masywów rozchodzą się krótkie grzbiety, rozdzielone dolinami potoków, przy­bierających, zwłaszcza na północnej krawędzi Sudetów, charakter głęboko wciętych wąwozów (Złoty Jar) o stromych, często skalistych zboczach.
  Część środkową, obszarowo najmniejszą, pomiędzy Przełęcz? Różaniec na północy a Przełęczą Lądecką (665 m) na południu tworzy rozległy, graniczny masyw Borówkowej (900 m) o zróżnicowanej wierzchowinie i długich, łagodnie opadających bocznych ramionach.
  Część południową, najdłuższą i zarazem najwyższą tworzy kręty, graniczny grzbiet o przebiegu NNW-SSE, ciągnący si? od Przełęczy Lądeckiej na północy po przełęcz U Trzech Granic na południu. W grzbiecie tym, na ogół dość wąskim, wyróżnić można kilka kulminacji o charakterze zworników, z których tak ku zachodowi jak i wschodowi odchodzą boczne ramiona. Ich stoki, zwłaszcza podcięte głębokimi dolinami dopływów Białej Lądeckiej, przybierają nierzadko formy grzęd skal­nych. Do kulminacji tych należą: Kobyla Kopa (851 m) z bocznym ramieniem Królówki (782 m) górującym od wschodu nad Lądkiem Zdrojem, Czartowiec (944 m) nad Nowym Gierałtowem i masyw Smreka ( 1109 m) będący najwyższą kulminacją polskiej części Gór Złotych.


  Nazwa Góry Złote pojawiła się dość późno w polskiej literaturze. W opracowaniach niemieckich za Góry Złote – nazywane wówczas Reichensteiner Gebirge – uważano na ogół tylko ich północno-zachodnią i północną część pomiędzy Bardem i Złotym Stokiem na północy, a Doliną Białej Lądeckiej i Przełęczą Lądecką na południu. Były więc przesunięte aż po Przełom Bardzki, obejmując cały Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich. W niektórych opracowaniach wyłączano z nich nawet masyw Jawornika Wielkiego, chociaż także w literaturze niemieckiej, zwłaszcza nowszej, Góry Złote występowały też w obecnych granicach (ale zawsze z części? Gór Bardzkich). Z kolei literatura czeska cały graniczny grzbiet, zwany Rychleby lub Rychlebske hory, zalicza do Jeseniku. Dlatego też w pierwszych polskich powojennych opracowaniach Góry Złote nosiły początkowo inne nazwy, m.in. Góry Złotostockie (zgodnie z nomenklaturą i zasięgiem z literatury niemieckiej), później Złoty Jesionik, lub Złote Jesioniki (pod wpływem literatury czeskiej). Dopiero wyodrębnienie z ich północno-zachodniej części i części południowo-wschodniej Gór Sowich odrębnej grupy nazwanej Górami Bardzkimi oraz wyodrębnienie na południowym-zachodzie Gór Bialskich, spowodowało przyjęcie nazwy Góry Złote. Przez dłuższy czas nie była też jednoznacznie określona granica pomiędzy Górami Złotymi i Górami Bialskimi, co powodowało, że za ich najwyższy szczyt uważano Kowadło, a dopiero później został nim Smrek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *